ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ದಾಖಲಾತಿ ವಿಧಾನ: ಉತ್ಖನನ, ಅನ್ವೇಷಣೆ ಹಾಗೂ ವಿಮರ್ಶೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಹಿರಿದಾದುದು. ಉತ್ಖನನದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತುಗಳು, ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಿಸಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ ಇನ್ನಿತರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪುರಾವೆಗಳು ದೊರಕಿದಾಗ ಅವುಗಳು ಹೇಗೆ ಇವೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಹಳ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ನಕ್ಷೆಕಾರನಿಗೆ ತಲಚಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಛೇದ ಚಿತ್ರ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಖರ ದಾಖಲೆಗಳು ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಉತ್ಖನನದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಉತ್ಖನನದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು, ಸ್ತರಗಳು, ಕಟ್ಟಡ ರಚನೆಗಳು, ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು ಮುಂತಾದವುಗಳು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಾರನಿಗೆ ನಿಖರ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಉತ್ಖನನದ ಅರ್ಧ ಕಾರ್ಯ ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲು ಛಾಯಾಚಿತ್ರದ ಅಗತ್ಯತೆ ಬೇಕೇ ಬೇಕು.
ನಿವೇಶನಗಳನ್ನು ಉತ್ಖನನ ಮಾಡುವಾಗ ನಿರ್ದೇಶಕನು ನೀಡುವ ಕೆಲವು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕನು ಚಾಚು ತಪ್ಪದೆ ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ಯಾವ ಯಾವ ಕೋನಗಳ ಮುಖಾಂತರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕರಗತ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮಾಡಿದರೆ ಉತ್ಖನನ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ನಿರ್ದೇಶಕನು ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಯಾವ ವಿಷಯಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಯಾವ ವಿಷಯಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿಲ್ಲ. ಯಾವ ವಿಷಯಗಳು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣಬೇಕು ಮತ್ತು ಯಾವ ವಿಷಯಗಳು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇನೂ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನಿರ್ದೇಶಕನಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಪ್ರಕಾರ ಅವನು ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕನನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಯಾವ ವಿಷಯಗಳು ಉತ್ಖನನದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಯಾವ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ ಅವುಗಳೆಂದರೆ,
- ಉತ್ಖನನ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಸ್ಥಳದ ವಸತಿ ದಿಬ್ಬದ ಆಕಾರ, ಸ್ವರೂಪ, ಎತ್ತರ ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಕುರಿತು ವ್ಯೋಮ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಬೇಕು.
- ಸ್ತರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಪಟ್ಟಿಗಳು ಹಾಗೂ ಎತ್ತರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಸ್ಕೇಲು ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ಖನನಕಾರನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
- ಕಟ್ಟಡಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು, ಅಡಿಪಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಗುಂಡಿಗಳು ಮುಂತಾದವುಗಳ ತಲ ವಿನ್ಯಾಸ ಛೇದಿಸುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳು.
- ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು ದೊರಕಿದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳು.
- ವಿಂಗಡಣೆ ಯಾದ ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು.
ಛಾಯಾಗ್ರಹಣದಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶಗಳು:
- ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆಯುವ ಮುಂಚೆ ಉತ್ಖನನಕಾರನು ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಕುಂಚದಿಂದ ಸರಿಯಾಗಿ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಅವಶೇಷಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿದ ಧೂಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ಖನನ ಮಾಡಿದಾಗ ಗುಂಡಿಯ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಬೇರುಗಳು ಜೊತುಬಿದ್ದಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾಕಬೇಕು. ವಿಷಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದಷ್ಟು ಛಾಯಾಚಿತ್ರವೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.
- ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಕುರಿತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವಸ್ತುಗಳಾದ ಕುಣಿಗಳು, ಗುಂಡಿಗಳು ಅಥವಾ ಸ್ತರಗಳನ್ನು ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಹಾಗೆ ಗುರುತು ಹಾಕಬೇಕು.
- ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತುಗಳ ಆಕಾರ ಮತ್ತು ಗಾತ್ರವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಉತ್ತಮವಾದ ಸ್ಕೇಲನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು. ಈ ಸ್ಕೇಲು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರಬಾರದು ಆದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿರಲಿ.
- ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ಪ್ರಖರವಾಗಿರುವಾಗ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆಯಬಾರದು. ಏಕೆಂದರೆ ಇಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ ಅವುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
- ಭಾರತದ ಹವಾಗುಣದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಸಂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ತೆಗೆಯುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.
- ಚಿಕ್ಕದಾದ ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿಯೇ ತೆಗೆಯಬೇಕು. ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಪ್ಲ್ಯಾಶ್ ಬ್ಯಾಕ್ನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಾರದು. ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ವಸ್ತುಗಳ ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶ ಸಿಗಲಾರದು. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಬೆಳಕಿನಿಂದಲೂ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತುಗಳ ಚಿತ್ರ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮೂಡಿ ಬರಬೇಕಾದರೆ ಅದರ ಹಿಂದೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಒಂದು ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಇರಿಸಬಹುದು. ಕೆಲವು ಸಲ ಒಂದೇ ಛಾಯಾಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತುಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಬೇಕಾದ ಸಂದರ್ಭ ಬಂದರೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಮೂದಿಸಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಣ್ಣದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವಾದರೆ ಯಾವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುವುದೋ ಅಂತಹ ವಸ್ತುಗಳ ಮೂಲ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಇದ್ದ ಹಾಗೆ ತೋರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
- ಬೃಹತ್ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೆಲಮಟ್ಟದಿಂದ ತೆಗೆಯಬೇಕಾದ ಕಾರಣ ಅವುಗಳು ನಿಖರವಾದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ನೀಡಲಾರವು. ಆದುದರಿಂದ ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾದ ಮರದ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು. ಈ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಹತ್ತಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದರಿಂದ ಫಲಿತಾಂಶ ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
- ಉತ್ಖನನದ ನಂತರ ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದು ತಕ್ಷಣವೇ ಅದನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಕನಿಗೆ ತೋರಿಸಬೇಕು. ನಿರ್ದೇಶಕನಿಗೆ ಸಮಾಧಾನವಾಗದಿದ್ದರೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅದೇ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆಯಬೇಕು.
- ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮಾದರಿಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಯಾಮರಾಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಉತ್ಖನನದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದು ತಕ್ಷಣವೇ ಪಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಇದು ಅಲ್ಲದೆ ಮೊಬೈಲ್ ಕ್ಯಾಮರಾಗಳು ಬಂದಿದ್ದು ಅವುಗಳ ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದಾಗಿದೆ.
- ವಿಡಿಯೋ ಕ್ಯಾಮರಾಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಉತ್ಖನನದ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಅಗತ್ಯವಾದ ದಾಖಲಾತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ಖನನದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.
- ಉತ್ಖನನದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಫೇಸ್ ಬುಕ್, ವಾಟ್ಸ್ ಅಪ್, ಟ್ವಿಟರ್, ವಿಚಾಟ್, ಷೇರ್ ಚಾಟ್, ಇನ್ಸ್ಟಾ ಗ್ರಾಮ್, ಪಿಂಟರೆಸ್ಟ್, ಲಿಂಕ್ಡ್ ಇನ್, ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಮುಂತಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಥವಾ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಮೂಲಕ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ತೋರಿಸಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪತ್ತಿನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಬಹುದು.
- ಉತ್ಖನನದ ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತುಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾಮರ ಅಥವಾ ಮೊಬೈಲ್ನಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದು ಅವುಗಳನ್ನು ಪೆನ್ಡ್ರೈವ್ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಬೇಕೆಂದಾಗ ನೋಡಬಹುದು.
ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ನೋಂದಣಿ: ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯಲಾದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿ ಇಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕನದಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಕ್ಕೂ ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ತೆಗೆದ ದಿನಾಂಕ, ನೆಲೆ, ಸ್ಥಳ, ದಿಕ್ಕು, ಮುಂತಾದವುಗಳ ಸವಿವರಗಳನ್ನು ಬರೆದಿಡಬೇಕು. ಇದೇ ವಿವರಗಳನ್ನು ನೊಂದಣಿ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬೇಕು. ಡಿಜಿಟಲ್ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಿ.ಡಿ, ಪೆನ್ಡ್ರೈವ್, ಹಾರ್ಡ್ ಡಿಸ್ಕ್, ವಿಸಿಡಿ, ಡ್ರೈವ್ ಅಥವಾ ಕ್ಲೌಡ್ನಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಿ ಇಡಬೇಕು.
ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಆಲ್ಬಮ್: ಪ್ರತಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಅದರ ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ವಿವರಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಲ್ಬಮ್ನಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಸಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತುವಿನ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಚ್ಯ ಅವಶೇಷಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರದ ಪ್ರತಿ ಯಾವಾಗ ಬೇಕು ಅನಿಸುತ್ತದೆಯೋ ಆಗ ಅದನ್ನು ಬೇಗನೆ ಗುರುತಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ.
ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ವಿವರಗಳ ಕಾರ್ಡುಗಳು: ಪ್ರತಿ ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಕೇವಲ ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ಅಥವಾ ಆಲ್ಬಮ್ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಕಾರ್ಡುಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು ತುಂಬಾ ಉಪಯುಕ್ತವಾದುದು. ಈ ಕಾರ್ಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಸ್ತುವಿನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಹೆಸರು, ಬಳಸಿದ ಸಾಮಾಗ್ರಿ ಹಾಗೂ ಅದು ದೊರೆತ ಸ್ಥಳದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಡಿನ ಮೇಲೆ ಬರೆದಿಡಬೇಕು. ಇದಲ್ಲದೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಿವರಗಳು ಸಹ ಅದರಲ್ಲಿರಬೇಕು.
- ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತುವಿನ ಆಕಾರ, ಉದ್ದ, ಅಗಲ, ದಪ್ಪ, ವ್ಯಾಸ, ಭಾರ ಮೊದಲಾದವುಗಳು.
- ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತುವನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳ, ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಸಂಖ್ಯೆ, ಚೀಲದ ಸಂಖ್ಯೆ ಇತ್ಯಾದಿ.
- ಛಾಯಾಚಿತ್ರದ ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ ಡ್ರಾಯಿಂಗ್ ಪೇಪರ್ ಸಂಖ್ಯೆ.
- ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತುವಿನ ಸರಿಯಾದ ವಿವರಣೆ.
- ಪ್ರತಿ ಕಾರ್ಡಿನ ಮೇಲೆ ಛಾಯಾಚಿತ್ರದ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಟಿಸುವುದು.
ಈ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಡುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದರಿಂದ ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಹಾಗೆ ಕಾರ್ಡುಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡನೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಉದಾ: ಉತ್ಖನನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಆಭರಣಗಳ ಕವರುಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಮಾಡಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಬರೆಯುವುದಕ್ಕೂ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರ್ಡುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಾಣ್ಯಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಮಣಿಗಳು, ಮಣ್ಣಿನ ಗೊಂಬೆಗಳು, ಮುದ್ರೆಗಳು, ಕಟ್ಟಡದ ಅವಶೇಷಗಳು, ಅಗ್ನಿಕುಂಡ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ತಯಾರಿಸಬೇಕು. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಉತ್ಖನನ ಕಾರ್ಯ ಸುಲಭವಾಗುತ್ತಿದೆ.