ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಅನುಕೂಲ ಮತ್ತು ಅನಾನುಕೂಲಗಳು

ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಿಂದ ಎಷ್ಟು ಒಳಿತಾಗುವುದೋ ಅಷ್ಟೇ ಕೆಡಕುಗಳೂ ಆಗುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅದು ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಂಗಗಳ ಮೇಲೂ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿದೆ ಅವುಗಳು ಹೀಗಿವೆ.

 ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಅನುಕೂಲತೆಗಳು (Positive Impacts of Tourism)

ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ದಿನನಿತ್ಯ ಆಕರ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ ಅದು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ತುಂಬಾ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಪ್ರವಾಸ ಉದ್ಯಮವು ದೊಡ್ಡ ಉದ್ದಿಮೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿದೆ.

 1. ಆರ್ಥಿಕ ಏರುಪೇರು ನಿವಾರಣೆ : (Solve the Econamic up and down)

ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಏರುಪೇರು ನಿವಾರಣೆಗೆ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳು ಬಂಡವಾಳ ರಹಿತವಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಟೆಲ್, ಸಾರಿಗೆ ಉದ್ಯಮಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ 1967ನೇ ವರ್ಷವನ್ನು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸಿ ವರ್ಷ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.

2. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯದ ಮೂಲ (Source of National Income)

ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯದ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಹೇಗಂದರೆ ಪ್ರವಾಸಿಗನು ಖರ್ಚು ಮಾಡುವ ಹಣವೇ ದೇಶದ ಆದಾಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬದುಕುವ ಸಾರಿಗೆ, ವಸತಿ, ಕರಕುಶಲ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಿಂದಲೂ ದೇಶಕ್ಕೆ ವರಮಾನ ಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಿಂದ ದೇಶಕ್ಕೆ 1980-85 ರಲ್ಲಿ, 1874-6 ಮಿಲಿಯನ್‌, 1990 ರಲ್ಲಿ  24,560 ಮಿಲಿಯನ್‌, 1993 ರಲ್ಲಿ 372.6 ಬಿಲಿಯನ್‌, 1999 ರಲ್ಲಿ 13041 ಕೋಟಿ, 2000 ರಲ್ಲಿ 14408 ಕೋಟಿ, 2008 ರಲ್ಲಿ 1170 ಕೋಟಿ ಹಾಗೂ 2025 ರಲ್ಲಿ 43.7 ಬಿಲಿಯನ್‌ ಆದಾಯ ಬಂದಿದೆ.

3. ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು (Job Opportunities)

ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಒಂದು ಹೊಗೆ ರಹಿತ ಉದ್ದಿಮೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳಿವೆ ಸಾರಿಗೆ ಹೋಟೆಲ್ ಪ್ರವಾಸಿ ನಿರ್ವಾಹಕ ಏಜೆನ್ಸಿ, ಪ್ರವಾಸಿ ಏಜೆನ್ಸಿ, ಶಾಪಿಂ,ಗ್ ಕರ ಕುಶಲ ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಜನರಿಗೆ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಹಾಗೂ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ 1975ರಲ್ಲಿ 9,33,000 ಜನ ಉದ್ಯೋಗ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ 1977ಕ್ಕೆ ಅದು 1.08 ಮಿಲಿಯನ್ ಗೆ ಏರಿತು. 1980ರಲ್ಲಿ ಹೋಟೆಲ್ ಹಾಗೂ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 1.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಇದ್ದಿತು. 1965 ರಿಂದ 66ರಲ್ಲಿ 3,89,341  1968-69 ರಲ್ಲಿ 518871,  1972 ರಿಂದ 73 9,33,766, 2002 ರಲ್ಲಿಯೇ ಶೇಕಡಾ 9.24 ರಷ್ಟು ಹಾಗೂ 2025ರ ವೇಳೆಗೆ ಅದು 48 ಮಿಲಿಯನ್ ಗಳಷ್ಟು ಆಗಿದೆ.

4. ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಗಳಿಕೆ : (Earning of Foreign Exchange)

ಭಾರತವು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಿಂದ 1981 ರಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತ್ತು. 2008 ರಲ್ಲಿ 11.7 ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ 2002ರಲ್ಲಿ 3.1 ಶತ ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್, 2003 ರಲ್ಲಿ 13,000 ಶತಕೋಟಿ ಹಾಗೂ 2022 ರಲ್ಲಿ 2.3 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಗಳಿಸಿದೆ.

5. ಸಂದಾಯ ಬಾಕಿ ಪಾವತಿ (Balance of Payment)

ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಂದ ಬರುವ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಸಂದಾಯ ಬಾಕಿ ಪಾವತಿಸಲು ಒಂದು ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.

6. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಭಾವ (Cultural Impact)

ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯುಳ್ಳ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಒಂದು ಕಡೆ ಸೇರುವುದರಿಂದ ಅವರ ಆಹಾರ ವಿಹಾರ, ಜೀವನ ಶೈಲಿ, ವಿಚಾರಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಧಾನ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪದ್ಧತಿ, ಕಲೆ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಸಂಗೀತ ವೇಷಭೂಷಣ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಪರಸ್ಪರರು ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ ಅವರ ನಡುವೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅರಿವು ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಪರಸ್ಪರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.

7. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ರಕ್ಷಣೆ (Conservation of Natural Resources)

ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ನಿಂತಿರುವುದೇ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ. ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಪರಿಸರ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ನಾವುಗಳು ವನ್ಯಪ್ರಾಣಿ ಧಾಮ,  ಪಕ್ಷಿಧಾಮ,  ಗಿರಿಗಳು, ಕಡಲ ದಂಡೆಗಳು,  ನದಿ,  ಸರೋವರಗಳು, ಜಲಪಾತಗಳು, ಕಣಿವೆಗಳು, ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಸುಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲದೆ ಹೋದರೆ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅವನತಿಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

8. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ರಕ್ಷಣೆ (Preservation of Cultural Heritage)

ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳಾದ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಅರಮನೆಗಳು, ಕೋಟೆ ಕೊತ್ತಲಗಳು, ಗೋಪುರಗಳು, ಚೈತ್ಯಗಳು, ಸ್ತೂಪಗಳು, ಮಸೀದಿಗಳು, ಚರ್ಚುಗಳು, ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು, ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ ಮುಂದಿನವರಿಗೆ ನೀಡಬೇಕಾದದ್ದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಜನರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡಬೇಕು.

9. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಿಂದ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು, ಸಾರಿಗೆ, ವಸತಿ ಹಾಗೂ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಂದ ದೇಶಕ್ಕೆ ಆದಾಯ ಬರುತ್ತದೆ.

10. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಆಚಾರ ವಿಚಾರ, ಸಂಶೋಧನೆ ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕುರಿತು ಅರಿವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

11. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ದೇಶೀಯ ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಿ ಆಮದು ರಫ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುತ್ತದೆ.

12. ಜನರು ಹಾಗೂ ಸಮಾಜಗಳ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

13.  ಬಡತನ ನಿವಾರಣೆಯಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

14. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು.

15.ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಾಗಿದೆ.

ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಅನಾನುಕೂಲಗಳು (Negative Impacts)

1. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯ, ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ಹಾಗೂ ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಬರುವ ನೂರಾರು ವಾಹನಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಹೊಗೆಯಿಂದ ಇಡೀ ವಾತಾವರಣವೇ ಕಲುಷಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಎಸೆಯುವ ಕಸ ಕಡ್ಡಿ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಚೀಲಗಳು, ಬಾಟಲಿಗಳು, ಕಪ್ಪುಗಳು, ಐಸ್ ಕ್ರೀಮ್ ಕವರುಗಳು, ಚಾಕೋಲೇಟ್ ಕವರುಗಳು ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹದಗೆಡಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರವಾಸಿ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಹೋಟೆಲುಗಳು ಬಿಡುವ ಕಲ್ಮಶನೀರು, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ದೋಣಿಯಿಂದ ಬಿಡುವ ಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅನುಪಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳು ಕೊಳೆತು ಹೋಗುವುದರಿಂದ ಸುತ್ತಲೂ ದುರ್ನಾತ ಹರಡುತ್ತದೆ.

 2. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಹೋಟೆಲ್ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಸಾಗುವಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಭೂಮಿಯ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಕಾಡು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದನೆ ಕಷ್ಟವಾಗಿ ತಿನ್ನಲು ಆಹಾರದ ಕೊರತೆ ಕಂಡು ಬರಬಹುದು.

 3. ಪ್ರವಾಸಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ತಲೆ ಎತ್ತುವುದರಿಂದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ.

 4. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕಾಗಿ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದರಿಂದ ಕಾಡು ನಾಶ ಹೊಂದಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಸಂತತಿ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ.

 5. ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವ ಬರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ ಪರಿಸರವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಉದಾ: ಕಾಶ್ಮೀರಿನ ದಾಲ್ ಸರೋವರ ವಿಪರೀತ ಹಾಳಾಗಿದೆ.

 6. ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆಂದು ಬಂದವರು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಮೇಲೆ ಗಿರುವುದು, ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಹೊಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದನ್ನು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳು ವಿರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

 7. ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬರುವುದರಿಂದ ಅವರಿಂದ ಕಾಲರಾ, ಮಲೇರಿಯಾ ಹರಡಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. 2021 ರಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಂದ ಕರೋನ ಕಾಯಿಲೆ ಬಂದು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

 8. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ವೇಶ್ಯಾವೃತ್ತಿ, ಅತ್ಯಾಚಾರ, ಕಳ್ಳತನ, ಸುಲಿಗೆ, ಕೊಲೆ, ಜೂಜು, ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳ ಕಳ್ಳ ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಹಾಗೂ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯಂತಹ ಅನಿಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

 9. ಭೂಮಿಯ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ, ಸೇವೆಗಳ ಬೆಲೆ ಏರುವಿಕೆ, ಹೋಟೆಲ್ ವಸತಿಗಳ ಬೆಲೆಗಳು ಸಹ ಏರಿಕೆಯಾಗಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಮೇಲೆ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.

 10. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಬರುವುದರಿಂದ ಸಾವು ನೋವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ದ್ವಿಗುಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ