ಪರಿಚಯ
ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಎಲ್ಲವೂ ಪರಿಸರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಜೀವವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಜೀವಂತ ಹಾಗೂ ಅಜೀವಾಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮಾನವರು, ಸಸ್ಯಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಬದುಕಲು ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿವೆ.
ಪರಿಸರವು ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜೀವವು ಹೇಗೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅದರ ಘಟಕಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯ. ಪರಿಸರ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ (EVS), ಪರಿಸರವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಹಾಗೂ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
1. ಲಿಥೋಸ್ಫಿಯರ್ (ಭೂಮಿಯ ಘಟಕ)
ಲಿಥೋಸ್ಫಿಯರ್ ಎಂದರೆ ಭೂಮಿಯ ಘನ ಮೇಲ್ಮೈ ಭಾಗ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪರ್ವತಗಳು, ಪೀಠಭೂಮಿಗಳು, ಸಮತಟ್ಟುಗಳು, ಕಣಿವೆಗಳು, ಶಿಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು ಸೇರಿವೆ.
ಮಾನವ ವಾಸಸ್ಥಾನ, ಕೃಷಿ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಭೂಮಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ
ಸಸ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಮಣ್ಣು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ
ಖನಿಜಗಳು, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮುಂತಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮೂಲವಾಗಿದೆ
ಅದರ ಮೂಲಕ ಲಿಥೋಸ್ಫಿಯರ್ ಜೀವಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.
2. ಹೈಡ್ರೋಸ್ಫಿಯರ್ (ಜಲ ಘಟಕ)
ಹೈಡ್ರೋಸ್ಫಿಯರ್ ಎಂದರೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಜಲ ಸಂಪತ್ತುಗಳು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಗರಗಳು, ಸಮುದ್ರಗಳು, ನದಿಗಳು, ಕೆರೆಗಳು, ಭೂಗರ್ಭ ಜಲ, ಹಿಮನದಿಗಳು ಹಾಗೂ ವಾಯುಮಂಡಲದಲ್ಲಿರುವ ನೀರಾವಿ ಸೇರಿವೆ.
ಕುಡಿಯಲು, ಕೃಷಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ನೀರು ಅಗತ್ಯ
ಜಲಚರ ಜೀವಿಗಳು ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿವೆ
ಜಲಚಕ್ರವು ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ತಾಪಮಾನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ
ನೀರಿಲ್ಲದೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಜೀವನ ಅಸಾಧ್ಯ.
3. ವಾಯುಮಂಡಲ (ಗಾಳಿ ಘಟಕ)
ವಾಯುಮಂಡಲ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿರುವ ಅನಿಲಗಳ ಪದರವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನೈಟ್ರೋಜನ್, ಆಮ್ಲಜನಕ, ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನಿಲಗಳು ಸೇರಿವೆ.
ಆಮ್ಲಜನಕ ಜೀವಿಗಳ ಉಸಿರಾಟಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯ
ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಸಸ್ಯಗಳ ಪ್ರಕಾಶ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಸಹಾಯಕ
ಸೂರ್ಯನ ಹಾನಿಕಾರಕ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ
ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಋತುಚಕ್ರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ
ವಾಯುಮಂಡಲ ಜೀವನದ ರಕ್ಷಣಾಕವಚವಾಗಿದೆ.
4. ಜೀವಮಂಡಲ (ಬಯೋಸ್ಫಿಯರ್)
ಜೀವಮಂಡಲ ಎಂದರೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು — ಸಸ್ಯಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು.
ಸಸ್ಯಗಳು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ
ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿವೆ
ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು ಅವಶೇಷಗಳ ಕ್ಷಯ ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಪುನಃಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ
ಜೀವಮಂಡಲವು ಭೂಮಿ, ನೀರು ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಿ ಜೀವನವನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತದೆ.
5. ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ (ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ) ಪರಿಸರ
ಮಾನವರು ತಮ್ಮ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಪರಿಸರವೇ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಪರಿಸರ.
ಮನೆಗಳು, ರಸ್ತೆಗಳು, ಸೇತುವೆಗಳು, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು
ಕೃಷಿಭೂಮಿ, ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ
ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು
ಇವು ಮಾನವ ಜೀವನವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಿದರೂ, ಸರಿಯಾದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
ಉಪಸಂಹಾರ
ಪರಿಸರವು ಲಿಥೋಸ್ಫಿಯರ್, ಹೈಡ್ರೋಸ್ಫಿಯರ್, ವಾಯುಮಂಡಲ, ಜೀವಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಘಟಕಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸಂಕೀರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಘಟಕವೂ ಜೀವಸಂಕಲನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಪರಿಸರದ ಘಟಕಗಳ ಅರಿವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಪೀಳಿಗೆಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಪರಿಸರವನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ.