ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 22, 1599ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರಮಾಡಲು ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು(ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ) ಲಂಡನ್‌ ನಲ್ಲಿ ಸಭೆ ಸೇರಿರುವ ದೃಶ್ಯ ಮೇಲಿದೆ. 

ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವರ್ತಕರು ಪೂರ್ವದ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಲು ತುಂಬಾ ಆಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ 1600 ಡಿಸೆಂಬರ್ 31 ರಂದು “ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ” ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ರಾಣಿ ಎಲಿಜೆಬೆತ್‌ಳಿಂದ 15 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಸನ್ನದನ್ನು(ಅನುಮತಿಯನ್ನು) ಪಡೆದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯು ಸಾಂಬಾರ ದ್ವೀಪಗಳೆಂದು ಹೆಸರಾದ ಜಾವಾ, ಸುಮಾತ್ರಾ, ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಹಲವು ನೌಕೆಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿತು. ತದನಂತರ 1609ರ ವೇಳೆಗೆ ಆಂಗ್ಲರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕೋಠಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಂಪನಿಯು ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಹಾಕಿನ್ಸ್ ಎಂಬುವವನನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ದೊರೆ ಮೊದಲನೆಯ ಜೇಮ್ಸ್‌ನಿಂದ ಪರವಾನಿಗೆ ಪತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದ ಹಾಕಿನ್ಸ್ ಮೊಗಲ್ ದೊರೆ ಜಹಾಂಗೀರನಿಂದ ಪುರಸ್ಕೃತನಾಗಿ ಕ್ರಿ.ಶ. 1609 ರಿಂದ 1611 ರವರೆಗೆ ಮೊಗಲರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದನು. ನಂತರ ಗುಜರಾತಿನ ಸೂರತ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕೋಠಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಅಭಿಲಾಷೆಯನ್ನು ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟನು. ಆದರೆ ಮೊಗಲರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಕೋಠಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಈ ವಿಷಯವಾಗಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಜಹಾಂಗೀರನಿಗೆ ಚಾಡಿ ಹೇಳಿದರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಆಂಗ್ಲರ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದನು.‌

ಸ್ವಾಲಿ ಯುದ್ಧ (1612)

ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕೋಠಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ತಡೆಗೋಡೆಯಾಗಿದ್ದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರನ್ನು ಬಗ್ಗು ಬಡಿಯಲು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಸರ್‌ಥಾಮಸ್‌‌ ಬೆಸ್ಟ್ ಎಂಬ ಆಂಗ್ಲ ಸೇನಾನಿಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ 1612ರಲ್ಲಿ ಥಾಮಸ್‌ಬೆಸ್ಟ್ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರನ್ನು ಸ್ವಾಲಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಪರಾಭವಗೊಳಿಸಿದನು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿಜಯವು ಸಾಮ್ರಾಟನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಮರುವರ್ಷವೇ ಅಂದರೆ 1613ರಲ್ಲಿ ಸೂರತ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಖಾಯಂ ಕೋಠಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಇಂಗ್ಲಿಷರಿಗೆ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಪರ್ಮಾನ್(ಅನುಮತಿ ಆದೇಶ) ನೀಡಿದನು. ಹೀಗೆ ಆಂಗ್ಲರು ಸೂರತ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕೋಠಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.

ಸರ್‌ ಥಾಮಸ್‌ರೋನ ಭೇಟಿ : ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ 1615ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಂಪನಿ ಸರ್‌ಥಾಮಸ್ ರೋ ಎಂಬಾತನನ್ನು ಮೊಗಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಜಹಾಂಗೀರನ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿತು. ಆತ ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ 1615 ರಿಂದ 1618 ರವರೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದು ಅಹಮದಾಬಾದ್, ಬ್ರೋಚ್, ಆಗ್ರಾಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಠಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡನು. ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ 1668ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ವಸಾಹತುವಾಗಿದ್ದು ಅನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದ ಬೊಂಬಾಯಿ ನಗರವನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ದೊರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸನು ಕಂಪನಿಯ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದನು.

ಮದ್ರಾಸ್‌ ಸ್ಥಾಪನೆ (1639):

ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ 1639ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಡೇ ಎಂಬಾತನು ಚಂದ್ರಗಿರಿಯ ರಾಜನಿಂದ ಮದ್ರಾಸ್‌ನಗರವನ್ನು ಪಡೆದು ಅಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ಕೋಟೆಯೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದನು. ಇದನ್ನೇ ಪೋರ್ಟ್‌ಸೇಂಟ್ ಚಾರ್ಜ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ಇದರ ಸುತ್ತ ಮದ್ರಾಸ್ ನಗರವು ಬೃಹದಾಕಾರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಅದು ಕೋರಮಂಡಲ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಸಾಗಿ ಕಂಪನಿಯು ಓರಿಸ್ಸಾದ ಹರಿಹರಪುರ ಮತ್ತು ಬಾಲಸೋರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಠಿಗಳನ್ನು(ದಾಸ್ತಾನು ಕೊಠಡಿ ಮತ್ತು ಕಛೇರಿ) ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಹೂಗ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಾಸೀಂ ಬಜಾರಗಳು, ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಪಾಟ್ನಾ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಸಾಹತುಗಳಾಗಿ ಹೆಸರು ಪಡೆದವು.

ಬಾಂಬೆ ಸ್ಥಾಪನೆ (1720) :

ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಅರಸನಾದ ಎರಡನೆಯ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಬೃಗಾಂಜಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾದನು. ಆಗ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗೆ ವರದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ಮುಂಬೈ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಎರಡನೆಯ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ 10 ಪೌಂಡುಗಳ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡಿದನು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯಂತಿದ್ದ ಮುಂಬೈ ಮುಂದೆ ಅದು ಸೂರತ್‌ನ್ನು ಮೀರಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಒಂದು ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.

ಕಲ್ಕತ್ತ ಸ್ಥಾಪನೆ (1696) :

ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ರಿಟಿಷರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವವಲಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಷಾಹಜಹಾನನ ಪುತ್ರ ಷೂಜನು ಬಂಗಾಳದ ಪ್ರಾಂತಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಮೂರುಸಾವಿರ ರೂಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಪೊಗದಿಯ ಪಾವತಿಯ ಷರತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ತೆರಿಗೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಲು ಕಂಪನಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದನು. ಆದರೆ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲರು ಹಾಗೂ ಮೊಗಲರ ನಡುವೆ ಘರ್ಷಣೆಗಳು ನಡೆದು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬಂಗಾಳದಿಂದ ಮದ್ರಾಸಿಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು. ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ 1690ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲರು ಮೊಗಲರೊಂದಿಗೆ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ಬಂಗಾಳಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಜಾಬ್‌ಚಾರ್ನಾರ್ ಎಂಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಗಂಗಾನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲಿನ ಸುತಾನತಿ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರದ ನೆಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಅದುವೆ ಮುಂದೆ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಮಹಾನಗರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ 1696ರ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಕೋಠಿಯ ನೆರೆಯ ಪ್ರದೇಶದ ಜನರು ಆಂಗ್ಲರ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆ ಎದ್ದರು. ಇದು ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ವ್ಯಾಪಾರ ನೆಲೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ಒಂದು ಬಲವಾದ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ರಕ್ಷಣಾ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಂಪನಿಯು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಕೋಟೆಗೆ ಅಂದಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾದ ಮೂರನೆಯ ವಿಲಿಯಂನ ಹೆಸರನ್ನಿಟ್ಟು ಪೋರ್ಟವಿಲಿಯಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಇದು ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ 1911ರ ವರೆಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ 1750ರ ವೇಳೆಗೆ ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 2 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಏರಿತು. ಕಂಪನಿಯ ವೈದ್ಯ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಬೋಲ್ಟನು ಬಂಗಾಳದ ಸುಬೇದಾರನ ರೋಗವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಿ ಅವನಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಾರದ ರಿಯಾಯ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದನು. 

ಸರ್ಮನ್ ಆಯೋಗ ಮತ್ತು ಅವಿವೇಕಿ ಫರೂಖ್ಸಿಯಾರ್

ಸರ್ಮನ್ ಆಯೋಗದ ಭೇಟಿಯನ್ನು (1715ರಲ್ಲಿ) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಇತರೇ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ರಾಜಕೀಯ ಘಟಕವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ “ಮ್ಯಾಗ್ನಾ ಕಾರ್ಟಾ” ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

1715ರಲ್ಲಿ, ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಫರೂಖ್ಸಿಯಾರ್ ತೀವ್ರ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದನು. ಅವನ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು ದೇಶದ ಅನೇಕ ವೈದ್ಯರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಯಾರಿಂದಲೂ ಅವನ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕಿರುಕುಳದಿಂದ ಬೇಸತ್ತಿದ್ದ ಆಂಗ್ಲ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ವ್ಯಾಪಾರ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಫರೂಖ್ಸಿಯಾರ್ ನನ್ನು ಬೇಟಿಯಾಗಲು ಅರಮನೆಗೆ ಬೇಟಿನೀಡಿದರು. ಇದರ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಜಾನ್ ಸರ್ಮನ್ ವಹಿಸಿದ್ದನು. ಈ ತಂಡದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಎಂಬ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ವೈದ್ಯನೂ ಇದ್ದನು. ಇವನು ಫರೂಖ್ಸಿಯಾರ್ ನ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಣಪಡಿಸಿದನು. ಈ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗೆಡ್ಡೆ ಅಥವಾ ತೀವ್ರವಾದ ತೊಡೆಸಂದು ಬಾವು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಹೀಗೆ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್‌ನ ಯಶಸ್ವಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ನೋವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಜೋಧ್‌ಪುರದ ರಾಜಕುಮಾರಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.

ಇದರಿಂದ ಸಂತೃಪ್ತನಾದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಫರೂಖ್ಸಿಯಾರ್ ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ, ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್‌ಗೆ ತಾನು ಏನು ಬೇಕಾದರೂ ಕೇಳಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ತನ್ನ ಉದ್ಯೋಗದಾತರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಪತ್ತಿಗಿಂತ ಕಂಪನಿಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವಂತೆ ಕೇಳಿದನು.

ಆಗ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಫರೂಖ್ಸಿಯಾರ್ ಆಂಗ್ಲರ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಕೆಲವು ಫಾರ್ಮನ್‌ಗಳನ್ನು (ರಾಜಮನೆತನದ ಆಜ್ಞೆಗಳು) ಹೊರಡಿಸಿದನು.

ಈ ಕಾನೂನುಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಅದೃಷ್ಟವನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಿತು:

೧. ಸುಂಕಗಳಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪಾರ: ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ, 3,000 ರೂಪಾಯಿಗಳ ಅಲ್ಪ ವಾರ್ಷಿಕ ಪಾವತಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸುಂಕಗಳಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.

೨. ದಸ್ತಕ್ಸ್ ಗಳ ಅವಕಾಶ: ಕಂಪನಿಯು ತಮ್ಮ ಸರಕುಗಳ ಚಲನೆಗೆ ದಸ್ತಕ್ಸ್ (ಪಾಸ್‌ಗಳು) ನೀಡಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಈ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು.

೩. ಭೂಸ್ವಾಧೀನ: ಕಂಪನಿಗೆ ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.

೪. ಕರೆನ್ಸಿ ಹಕ್ಕುಗಳು: ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾದ ಕಂಪನಿಯ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಇಡೀ ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಮಾನ್ಯ ಕರೆನ್ಸಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.

ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಿಣಾಮ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಓರ್ಮ್ ಈ ಫಾರ್ಮನ್ ಅನ್ನು “ಕಂಪನಿಯ ಮ್ಯಾಗ್ನಾ ಕಾರ್ಟಾ” ಎಂದು ಕರೆದನು. ಯಾಕೆಂದರೆ

೧. ಇದು ಅವರಿಗೆ ಇತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಶಕ್ತಿಗಳು (ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಡಚ್‌ನಂತಹ) ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿತು.

೨. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಇದು ಮೊಗಲರ ಖಜಾನೆಗೆ ಬೃಹತ್ ತೆರಿಗೆಯ ಆದಾಯ ಪಾವತಿಯಾಗದೇ ಆಂಗ್ಲರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಯಿತು..

೩. ಬಂಗಾಳದ ನವಾಬನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿತು.

೪. ಕಂಪನಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ದಸ್ತಕ್‌ಗಳನ್ನು(ಉಚಿತ ಪಾಸ್‌ಗಳು) ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ  ಅವುಗಳ ದುರುಪಯೋಗವಾಯಿತು. ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳದ ನವಾಬರ ನಡುವಿನ ಘರ್ಷಣೆಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಇದೇ ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1757 ರಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಕ್ಸಾರ್‌ ಕದನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಷ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅಡಿಪಾಯವಾಯಿತು.

ರಾಜಕೀಯದ ಮೇಲೆ ಐರೋಪ್ಯ ಕಂಪನಿಗಳ ಪ್ರಭಾವ

1) ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದ ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು ಇಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಸಾರ್ವಭೌಮಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪರಸ್ಪರ ಕಚ್ಚಾಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ಭಾರತವನ್ನು ರಣಭೂಮಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು. ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಆಂಗ್ಲರು ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಭೌಮರಾಗಿ ಮೆರೆದರು.

2) ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರ ಆಡಳಿತ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳು ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು.

3) ಭಾರತೀಯರು ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರ ಯುದ್ಧಕಲೆ ಮತ್ತು ರಾಜ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಕರಗತ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.

4) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೋಮುವಾದ ಜನ್ಮ ತಾಳಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೀತಿಯೇ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

5) ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೋಮುವಾದದ ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿ ವರ್ಗ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದರು.

6) ಭಾರತದ ಮೆಣಸಿನಕಾಳು ಮತ್ತು ಮಸ್ಲಿನ್ ಬಟ್ಟೆಗೆ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿತು

ಕ್ರಿ.ಶ. 1453ರಲ್ಲಿ ಕಾನ್‌ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್ ನಗರವು ತುರ್ಕಿಯ ವಶವಾದ ನಂತರ ಭಾರತ ಮುಂತಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ನೂತನ ಜಲಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಯಿತು. ಈ ರೀತಿಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಕೀರ್ತಿ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕು. “ನಾವಿಕ ಅರಸು” ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಹೆನ್ರಿಯು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಕೈಗೊಂಡ ಸಾಹಸ ಕೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದನು. ಕ್ರಿ.ಶ. 1487ರಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಥಲೋಮಿಯ ಡಯಾಸ್ ಎಂಬ ನಾವಿಕನು ಗುಡ್‌ಹೋಪ್ ಭೂಶಿರವನ್ನು ಸುತ್ತು ಹಾಕಿದನು. ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಮೂರು ಚಿಕ್ಕ ಹಡಗುಗಳೊಂದಿಗೆ ಡಯಾಸನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ ವಾಸ್ಕೋಡಿಗಾಮ ಕ್ರಿ.ಶ. 1498 ಮೇ 17 ರಂದು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯನ್ನು ತಲುಪಿದನು. ಈ ಘಟನೆ ಚರಿತ್ರೆಯ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯ ದೊರೆ ಜಾಮೋರಿನ್‌‌ನಿಂದ ವಾಸ್ಕೋಡಿಗಾಮನಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಸ್ವಾಗತವು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಲಾಭವನ್ನು ಮೊದಲು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಅನಂತರ ಡಚ್, ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷರು ಪಡೆದರು.

ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು

ಕ್ರಿ.ಶ. 1502 ರಲ್ಲಿ ವಾಸ್ಕೋಡಿಗಾಮನು ದ್ವಿತೀಯ ಬಾರಿಗೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ಈತ ಕೊಚ್ಚಿನ್‌ಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅದರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಣ್ಣ ನೌಕಾಪಡೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಮರಳಿದನು. ಈತ ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ನಂತರ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣನೂರುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೋಠಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಕ್ರಿ.ಶ. 1500ರಲ್ಲಿ ಕೆಬ್ರಾಲ್ ಎಂಬಾತನು 13 ಹಡಗುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದ್ದ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಸಮೇತ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದನು. ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ದುರಾಸೆಯಿಂದ ಅರಬ್ ಮುಂತಾದ ವಿದೇಶೀಯರ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತಂದರು. ತತ್ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ದೊರೆ ಜಾಮೋರಿನ್‌‌ನೊಂದಿಗೆ ಘರ್ಷಣೆಯಾಯಿತು.

ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋಡಿ ಅಲ್ಮೀಡ : ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಸರ್ಕಾರವು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಡಿ ಅಲ್ಮೀಡ ಎಂಬುವನನ್ನು ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಗೌರ್ನರ್ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಿತು. ಈತ ಅಂಜದೀಪ, ಕಣ್ಣಾನೂರು ಮತ್ತು ಕೊಚ್ಚಿನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದನು. ಈತ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಅರಸನನ್ನು ಕೈಗೊಂಬೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು. ಇವನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಮೋರಿನ್ನನ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಡಿಯುವಿನ ಹತ್ತಿರ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಸುಲ್ತಾನನ ನೌಕೆಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದನು. ಇವನು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಬದಲು ವಾಣಿಜ್ಯ, ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಗಾಗಿ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ಪರಮಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ʻನೀಲಿಜಲನೀತಿ ಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದನು. ಈತನ ಆಳ್ವಿಕೆ ಕ್ರಿ.ಶ. 1509ರಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು.

ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್ (1509-1515) : ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕ್ರಿ.ಶ.1509ರಲ್ಲಿ ಗೌವರ್ನರ್ ಆಗಿ ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್ ಆಗಮಿಸಿದನು. ಈತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಅಧಿಪತ್ಯ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಕ್ರಿ.ಶ. 1510ರಲ್ಲಿ ಈತ ಬಿಜಾಪುರದ ಸುಲ್ತಾನನಿಂದ ಗೋವಾವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ಇದನ್ನು ಕೋಟೆಕೊತ್ತಲಗಳಿಂದ ಭದ್ರಪಡಿಸಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು. ಕ್ರಿ.ಶ. 1511ರಲ್ಲಿ ಮಲಕ್ಕಾವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ಅಲ್ಲದೆ ಓರ್ಮುಜ್ ಮೇಲೆ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದನು. ಇವನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1515ರಲ್ಲಿ ಮರಣಹೊಂದಿದನು.

ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥನಾದವನು. ಈತನನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಿಜವಾದ ನಿರ್ಮಾಪಕನೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಆಡಳಿತದ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಿ ಇವನು ಹಿಂದೂಗಳ ಸೇವೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡನು. ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸತಿ ಸಹಗಮನ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದನು. ತನ್ನ ದೇಶಿಯರು ಭಾರತೀಯ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದನು.

ಅಲ್ಬುಕರ್ಕನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಡಿಯು, ಡಾಮನ್, ಸಾಲ್‌ಸೆಟ್, ಬೇಸಿನ್, ಚೌಲ್, ಬೊಂಬಾಯಿ, ಸಾಂತೋಮ್ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳದ ಹೂಗಳಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಸಿಂಹಳ ದ್ವೀಪವು ಇವರ ವಶವಾಯಿತು. ಕ್ರಿ.ಶ. 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೂ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವು ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆ ಇಲ್ಲದೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. 17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇವರ ವಸಾಹತುಗಳು ಒಂದಾದ ಮೇಲೊಂದರಂತೆ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಹಿಡಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟವು. ತದನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಇವುಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮರಾಠರು ಕ್ರಿ.ಶ. 1739ರಲ್ಲಿ ಸಾಲ್‌ಸೆಟ್ ಮತ್ತು ಬೇಸಿನ್‌ಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಕ್ರಿ.ಶ. 1961ರವರೆಗೆ ಗೋವಾ, ಡಿಯು, ಡಾಮನ್‌ಗಳು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದವು.

ಡಚ್ಚರು

ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಪೌರಾತ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಲಾಭದಾಯಕ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಹಲವು ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರ ಗಮನವನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು. ಈ ರೀತಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸಲು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಬಂದವರು ಡಚ್ಚರು. ಇವರು ಕ್ರಿ.ಶ. 1602ರಲ್ಲಿ ʻʻಡಚ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿʼʼ ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಿಳಿದರು. ಇವರು ಸಾಂಬಾರು ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದ್ದ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ದ್ವೀಪಗಳತ್ತ ತಮ್ಮ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ಜಕಾರ್ತವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1619ರಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಜಾವಾ, ಸುಮಾತ್ರ, ಬೋರ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಲಕ್ಕಾ ಮುಂತಾದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಕ್ರಿ.ಶ. 1641ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರಿಂದ ಮಲಕ್ಕಾವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಲ್ಲದೆ 1658ರಲ್ಲಿ ಸಿಲೋನನ್ನು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಮಚಲೀಪಟ್ಟಣವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಡಚ್ಚರ ಮೊದಲ ವಸಾಹತುವಾಗಿತ್ತು. ಮದ್ರಾಸಿನ ಹತ್ತಿರ ಪುಲಿಕಾಟಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ. 1601ರಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಕ್ರಿ.ಶ. 1616ರಲ್ಲಿ ಸೂರತ್‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ತದನಂತರ ಬ್ರೋಚ್, ಕ್ಯಾಂಬೆ ಮತ್ತು ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೋಠಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ಸುರಾ, ಕಾಸಿಂ ಬಜಾ‌ರ್ ಮತ್ತು ಪಾಟ್ನಾದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ನಾಗಪಟ್ಟಣ, ಕೊಚ್ಚಿನ್, ಕಣ್ಣಾನೂ‌ರ್ ಮತ್ತು ಕ್ವಿಲಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಡಚ್ಚರು ಮುರಿದರು. ಪೋರ್ಚುಗೀಸರಂತೆ ಇವರು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ವ್ಯಾಪಾರ ಇವರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಇವರು ಇಂಗ್ಲೀಷರಿಗೆ ತಮ್ಮ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಬೇಕಾಯಿತು.

ಇಂಗ್ಲೀಷರು

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಇಳಿದವರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷರು ಪ್ರಮುಖರು. ಕ್ರಿ.ಶ. 1600ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ತಳು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಡನೆ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಸಲು ಕಂಪನಿಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ವರ್ತಕರಿಗೆ ಸನ್ನದನ್ನು ನೀಡಿದಳು. ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ಕ್ರಿ.ಶ. 1600ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲೆ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದ ಹಕ್ಕು ದೊರಕಿತು.

ಕ್ರಿ.ಶ.1608ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕೋಠಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿತು. ಕಂಪನಿಯು ಜಹಾಂಗೀರನ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಹಾಕಿನ್ಸನನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರದ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಕಳುಹಿಸಿತು. ಸೂರತ್ ಪಟ್ಟಣದ ವ್ಯಾಪಾರಗಾರರ ವಿರೋಧ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ನಡವಳಿಕೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಕಂಪನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕ್ರಿ.ಶ.1613ರಲ್ಲಿ ಜಹಾಂಗೀರನು ಸೂರತ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೋಠಿ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದನು. ನಂತರ ಕಂಪನಿಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಅರಸ ಒಂದನೇ ಜೇಮ್ಸ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ರಾಯಭಾರಿಯಾದ ಸರ್ ಥಾಮಸ್‌ರೋನನ್ನು ಜಹಾಂಗೀರನ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಇವನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1615ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ರಾಯಭಾರದ ಮೂಲಕ ಜಹಾಂಗೀರನಿಂದ ಆಗ್ರಾ, ಆಹ್ಮದಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಬೋಚ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೋಠಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅನುಮತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡನು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಅರಸ 2 ನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಪೋರ್ಚ್‌ಗಲ್ ರಾಣಿ ಕ್ಯಾಥರಿನ್‌ಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಬಳುವಳಿಯಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದ ಬೊಂಬಾಯಿಯನ್ನು ಕಂಪನಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದನು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಬೊಂಬಾಯಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಸಂಪದ್ಭರಿತ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ರೇವುಪಟ್ಟಣವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು.

ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಕಂಪನಿಯು ಮದ್ರಾಸ್ ಮತ್ತು ಮಚಲೀಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕೋಠಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ನಂತರ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಹೂಗ್ಲಿ, ಹರಿಹರಪುರ, ಪಾಟ್ನ ಮತ್ತು ಕಾಸಿಂಬಜಾರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ರೀತಿ ಇಂಗ್ಲೀಷರು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಸಾಧಿಸತೊಡಗಿದರು. ಈ ನಡುವೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಗೊಂದಲ, ಅಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಹದಗೆಟ್ಟ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಸುಸಂದರ್ಭದ ಸದುಪಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು.

ಫ್ರೆಂಚರು

ಯುರೋಪಿನ ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ಲಾಭದಾಯಕವಾದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದ ಫ್ರೆಂಚರೂ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದರು. ಕ್ರಿ.ಶ.1664ರಲ್ಲಿ 14ನೇ ಲೂಯಿಯ ಅರ್ಥಮಂತ್ರಿ ಕೋಲ್ಬರ್ಟ್ನು ನೀಡಿದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಿಂದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಫ್ರೆಂಚರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಲವು ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳು ಸೂರತ್, ಮಚಲೀಪಟ್ಟಣ, ಮಾಹೆ, ಕಾರೈಕಲ್, ಪಾಂಡಿಚೇರಿ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನಾಗೂರು. ಫ್ರೆಂಚರ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ರಾಜಕೀಯ ಕೇಂದ್ರ ಪಾಂಡಿಚೇರಿ. ಫ್ರೆಂಚ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯೂ ಸಹ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯಂತೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಫ್ರೆಂಚ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾದವು. (ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯಂತೆ) ಈ ಎರಡು ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ವ್ಯಾಪಾರಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ವಲಯಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವೇ ಕ್ರಿ.ಶ. 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ತೀವ್ರವಾದ ಹೋರಾಟಗಳು.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರ ನೆಲೆಗಳು

ಉಪಸಂಹಾರ

ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ಆಗಮನವು ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವಾಗಿತ್ತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬಂದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು, ಡಚ್ಚರು, ಇಂಗ್ಲೀಷರು ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚರು ನಂತರ ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಮೂರು ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಸರಣಿಯಾದ ಕರ್ನಾಟಕ ಯುದ್ಧಗಳು, 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಭೂದೃಶ್ಯದ ಮೇಲೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ಈ ಯುದ್ಧಗಳು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪೈಪೋಟಿ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಎರಡರಿಂದಲೂ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಯುದ್ಧಗಳ ವಿವರವಾದ ನೋಟ ಇಲ್ಲಿದೆ.

1. ಮೊದಲ ಕರ್ನಾಟಕ ಯುದ್ಧ (1746 – 1748)

ಯುದ್ಧದ ಕಾರಣಗಳು

ಮೊದಲ ಕರ್ನಾಟಕ ಯುದ್ಧವು 1740 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಯುದ್ಧದ ಉಪಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಸಂಘರ್ಷವು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹರಡಿತು. ಎರಡೂ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಶಕ್ತಿಗಳು ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತಗಾರರ ರಾಜಕೀಯ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದವು, ಇದು ಭಾರತದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಪೈಪೋಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳು

1746 ರಲ್ಲಿ, ಬಾರ್ನೆಟ್ನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೌಕಾಪಡೆಯು ಫ್ರೆಂಚ್ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಬಂದರು ಪಾಂಡಿಚೇರಿಗೆ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದಾಗ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಪಾಂಡಿಚೇರಿಯ ಫ್ರೆಂಚ್ ಗವರ್ನರ್, ಡುಪ್ಲೆ, ಮಾರಿಷಸ್‌ನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಗವರ್ನರ್ ಲಾ-ಬೌರ್ಡೆನೈಸ್‌ನಿಂದ ಸಹಾಯವನ್ನು ಕೋರಿದರು. ಲಾ-ಬೌರ್ಡೆನೈಸ್ ಮದ್ರಾಸಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದರು. ಭಯಭೀತರಾಗಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮದ್ರಾಸ್ ತೊರೆದು ಹೂಗ್ಲಿಗೆ ಓಡಿಹೋದರು. ತರುವಾಯ, ಮದ್ರಾಸ್ ಫ್ರೆಂಚರ ವಶವಾಯಿತು.

ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಹತಾಶರಾದ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಆರ್ಕಾಟ್ ನವಾಬ್ ಅನ್ವರುದ್ದೀನ್ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಅನ್ವರುದ್ದೀನ್ ಅವರ ಮನವಿಯನ್ನು ಡುಪ್ಲಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರು. ಕೋಪಗೊಂಡ ಅನ್ವರುದ್ದೀನ್ ಡುಪ್ಲಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು 10,000 ಸೈನಿಕರ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಸಾಂತೋಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅಡಿಯಾರ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪಡೆಗಳು ಘರ್ಷಣೆಗೊಂಡವು, ಅಲ್ಲಿ ಡುಪ್ಲಿ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದನು. ಈ ವಿಜಯದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟಿಷರ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿರುವ ಡೇವಿಡ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಫ್ರೆಂಚರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಯುದ್ಧವು 1748 ರಲ್ಲಿ ಐಕ್ಸ್-ಲಾ-ಚಾಪೆಲ್ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು, ಇದು ಫ್ರೆಂಚ್ ಮದ್ರಾಸ್ ಅನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ. ಯುದ್ಧವು ಭಾರತದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಕಡೆಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿತು, ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಮನಾರ್ಹ ಲಾಭವನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ.a

ಪರಿಣಾಮಗಳು

1. ಫ್ರೆಂಚರು ಮದ್ರಾಸ್ ಅನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದರು.
2. ಎರಡೂ ಶಕ್ತಿಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸೇನಾ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ನೀಡಬಹುದೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದವು.
3. ಯುದ್ಧವು ಎರಡೂ ಕಡೆಯ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಲಿಲ್ಲ.
4. ಎರಡನೇ ಕರ್ನಾಟಕ ಯುದ್ಧ (1749 – 1754)

ಯುದ್ಧದ ಕಾರಣಗಳು

ಮೊದಲ ಕರ್ನಾಟಕ ಯುದ್ಧದ ಪರಿಣಾಮವು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚರ ನಡುವಿನ ಪೈಪೋಟಿಯನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿತು. ದಕ್ಷಿಣದ ನವಾಬರ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಎರಡೂ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಫಲವತ್ತಾದ ನೆಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.

ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳು

1748 ರಲ್ಲಿ, ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ನಿಜಾಮ್-ಉಲ್-ಮುಲ್ಕಾ ಅಸಫ್ಜಾ ಅವರ ಮರಣವು ಅವನ ಮಕ್ಕಳಾದ ನಾಸಿರ್ ಜಂಗ್ ಮತ್ತು ಮುಜಾಫರ್ ಜಂಗ್ ನಡುವೆ ಅಧಿಕಾರದ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಆರ್ಕಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಂದಾ ಸಾಹೇಬ್ ಮತ್ತು ಅನ್ವರುದ್ದೀನ್ ನಡುವೆ ಸಂಘರ್ಷ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಅವಕಾಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಡ್ಯೂಪ್ಲಿ ಮುಜಾಫರ್ ಜಂಗ್ ಮತ್ತು ಚಂದಾ ಸಾಹೇಬ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು, ಅವರಿಗೆ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಕಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ನೀಡುವ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು.

1749 ರಲ್ಲಿ, ಚಂದಾ ಸಾಹೇಬ್ ಮತ್ತು ಡುಪ್ಲೆಯವರ ಸಂಯೋಜಿತ ಪಡೆಗಳು ಅಂಬೂರ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಅನ್ವರುದ್ದೀನ್‌ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು, ಇದು ಅನ್ವರುದ್ದೀನ್‌ನ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ವಿಜಯದ ನಂತರ, ಚಂದಾ ಸಾಹೇಬರು ಆರ್ಕಾಟ್ ನವಾಬರಾಗಿ ಏರಿದರು, ಡುಪ್ಲೆಗೆ 80 ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದರು.

ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಅನ್ವರುದ್ದೀನ್ ಅವರ ಮಗ ಮಹಮದಲಿ, ಚಂದಾ ಸಾಹೇಬ್ ವಿರುದ್ಧ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಸಹಾಯವನ್ನು ಕೋರಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷರು, ಡುಪ್ಲೆಯಿಂದ ಒಡ್ಡಿದ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಮಹ್ಮದಲಿ ಮತ್ತು ನಾಸಿರ್ ಜಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ನಾಸಿರ್ ಜಂಗ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು, ಫ್ರೆಂಚರು ಮುಜಾಫರ್ ಜಂಗ್ ಅನ್ನು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ನಿಜಾಮ್ ಆಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮುಜಾಫರ್ ಜಂಗ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕವಾಗಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನು, ಫ್ರೆಂಚ್ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಸಲಾಬತ್ ಜಂಗ್ ನಿಜಾಮ್ ಆಗಲು ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟನು.

ಒಂದು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಮದ್ರಾಸ್‌ನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗವರ್ನರ್ ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್, ಫ್ರೆಂಚ್ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಮಹಮದಲಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಚಂದಾ ಸಾಹೇಬ್ ತಿರುಚಿನಾಪಳ್ಳಿಯನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದಾಗ ಸಂಘರ್ಷವು ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡಿತು, ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಂದಾ ಸಾಹೇಬನ ಸೈನ್ಯದ ನಡುವೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಘರ್ಷಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು, ಚಂದಾ ಸಾಹೇಬರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು, ಗಮನಾರ್ಹ ವಿಜಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು.

ಪರಿಣಾಮಗಳು

1. 1754 ರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡ ಪಾಂಡಿಚೇರಿ ಒಪ್ಪಂದವು ಎರಡನೇ ಕರ್ನಾಟಕ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು.
2. ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಆಂತರಿಕ ವಿವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡವು.
3. ಮೂರನೇ ಕರ್ನಾಟಕ ಯುದ್ಧ (1756 – 1763)

ಯುದ್ಧದ ಕಾರಣಗಳು

ಮೂರನೇ ಕರ್ನಾಟಿಕ್ ಯುದ್ಧವು ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಯುದ್ಧದ ದೊಡ್ಡ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘರ್ಷದಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಯಿತು, ಇದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಶತ್ರುಗಳಾಗಿ ನೋಡಿತು. ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಿಜಯದ ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು, ಫ್ರೆಂಚರೊಂದಿಗಿನ ಹಗೆತನವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದರು.

ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳು

1756 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಕೌಂಟ್ ಡಿ ಲಾಲಿಯನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ನಿರ್ಣಾಯಕ ವಾಂಡಿವಾಶ್ ಕದನವು 1760 ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಸರ್ ಐರ್ ಕೂಟ್ ಪಾಂಡಿಚೇರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಫ್ರೆಂಚ್ ಭದ್ರಕೋಟೆಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಲಾಲಿ ವಿರುದ್ಧ ಗಮನಾರ್ಹ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರು.

ಈ ಸೋಲಿನ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು, ಜಿಂಜಿ, ಕಾರೈಕಲ್ ಮತ್ತು ಮಾಹೆಯಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 1761 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಲಾಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಶರಣಾದರು, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪ್ರಭಾವದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು. 1763 ರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವುದರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

ಪರಿಣಾಮಗಳು

1. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಸೀಮಿತ ಫ್ರೆಂಚ್ ಆಡಳಿತದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಪಾಂಡಿಚೇರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು.
2. ಯುದ್ಧವು ಫ್ರೆಂಚ್ ಅನ್ನು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿಯಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿತು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.

ಉಪಸಂಹಾರ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಯುದ್ಧಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾದವು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಘರ್ಷಣೆಯು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಶಕ್ತಿಗಳ ಮಿಲಿಟರಿ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗಳು ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲತೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಈ ಯುದ್ಧಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕಿದವು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು.